Strip over pesten op het werk

Psychosociale Arbeidsbelasting

Met ingang van 1 januari 2007 dient de werkgever op grond van het bepaalde in artikel 3, lid 2 Arbeidsomstandighedenwet 1998, binnen een beleid te voeren dat gericht is op voorkoming en, indien dat niet mogelijk is, op beperking van psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Onder dit laatste begrip vallen: seksuele intimidatie, agressie en geweld pesten en intimidatie (lees discriminatie).

Dat is wat de wet zegt. Maar wat betekent dit nu in de praktijk. Met de definities als uitgangspunt schets ik diverse vormen van gedrag, die we regelmatig terug zien op de werkvloer.

Seksuele intimidatie

Onder seksuele intimidatie wordt verstaan: Enige vorm van verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag met een seksuele lading dat als doel of gevolg heeft dat de waardigheid van een persoon wordt aangetast, in het bijzonder wanneer een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende situatie wordt gecreëerd;

Denk hierbij aan directe verzoeken, indirecte toespelingen, aanrakingen, seksueel getinte opmerkingen of het versturen of ophangen van seksueel getinte plaatjes op de werkplek, al dan niet via de social media.

Het al of niet voldoen aan seksueel getinte verzoeken of toenaderingspogingen, wordt gebruikt als basis voor beslissingen die het werk van de persoon raken. Seksuele intimidatie kan plaatsvinden tussen collega’s onderling of door leidinggevenden. Maar ook patiënten of bezoekers kunnen zich hieraan schuldig maken.

De subjectieve beleving van het slachtoffer staat centraal. Niet hoe gedrag is bedoeld, maar hoe dat ervaren wordt, is maatgevend. Het gevoel van eigenwaarde van medewerkers die seksueel geïntimideerd worden, wordt flink aangetast. Seksuele intimidatie kan leiden tot gezondheidsklachten.

Agressie en geweld

Voorvallen, waarbij een medewerker psychisch, verbaal of fysiek wordt lastig gevallen, bedreigd of aangevallen wordt onder omstandigheden die rechtstreeks verband houden met het verrichten van arbeid.

Intimidatie is een vorm van impliciete agressie waarbij sprake is van psychische druk, soms in combinatie met het misbruik maken van een formele of informele positie. Slaan, spugen, vechten, maar ook stalking en misbruik van social media vallen hieronder. En wat te denken van intimidatie door de leidinggevende om zo de medewerker het werken onmogelijk te maken. Het gaat hier altijd om agressie en geweld van medewerkers onderling.

Pesten

Onder pesten wordt verstaan: vormen van intimiderend gedrag van een of meerdere werknemers (collegae, leidinggevenden) gericht tegen een werknemer of groep van werknemers die zich niet kan of kunnen verdedigen tegen dit gedrag;

Pesten is dus iets anders dan plagen, wat meer een incidenteel karakter heeft. Niet alleen collega’s, maar ook leidinggevenden en klanten kunnen zich schuldig maken aan pesten. Het gevoel van eigenwaarde van medewerkers die gepest worden, wordt aangetast.

Voorbeelden van pesten zijn:

  • Sociaal isoleren: iemand negeren, ver van de collega’s laten werken, iemand consequent niet meevragen voor de lunch of een borrel;
  • Werken onaangenaam of onmogelijk maken: bestanden wissen, telefoontjes niet doorgeven, vergaderingen zo plannen dat iemand nooit aanwezig is, de resultaten van het werk manipuleren;
  • Bespotten: met uiterlijk, gedrag, manier van praten, lopen of seksuele voorkeur;
  • Roddelen en/of geruchten verspreiden met het doel reputatieschade te veroorzaken;
  • Dreigementen: een leidinggevende die telkens dreigt met ontslag;
  • Lichamelijk geweld: iemand opsluiten, duwen;

Discriminatie

Gedrag dat direct of indirect onderscheid maakt tussen personen op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, burgerlijke staat, leeftijd of handicap, dat verband houdt en tot doel of gevolg heeft dat de waardigheid van een persoon wordt aangetast, in het bijzonder wanneer een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende situatie wordt gecreëerd.

Voorbeelden van discriminatie zijn:

  • Niet meer uitgenodigd worden voor een sollicitatie als u ouder dan 60 bent
  • Als medewerker die gebruikt maakt van een rolstoel een werkkamer krijgen op de 3e etage zonder lift
  • De discussie over al dan niet dragen van een hoofddoek bij de receptie van de gemeente